kartka z historii

     Nazwa kubizm wywodzi się z francuskiego le cube - sześcian. Ten kierunek w malarstwie i rzeźbie został zapoczątkowany we Francji przez Pablo Picasso i Georges Braque. Inny z kubistów - Fernand Leger - zafascynowany maszynami odtwarzał rzeczywistość sprowadzoną do prostych, geometrycznych figur połączonych niczym części urządzenia. Picasso - Panny z Avignon Istotą tego nurtu było ukazywanie wszystkich płaszczyzn przedmiotów oraz postaci wraz z profilami, a więc tym samym zerwano z zasadami perspektywy. To oglądający miał zbudować w swojej wyobraźni trójwymiarowy wizerunek przedstawianej rzeczy albo osoby. Obrazy kubistów charakteryzuje rozbicie przedmiotu na poszczególne bryłowate partie, a także - wspomniana już - nowa koncepcja przestrzeni. Często ich obrazy przybierały formy wariacji na temat obranego motywu.   Tendencje kubizmu można znaleźć również w literaturze. Kubizm poetycki charakteryzował się odrzuceniem tradycyjnych reguł rozwijania wypowie...

     Za prekursora sztuki abstrakcyjnej uważa się rosyjskiego malarza Wassily Kandinsky, związanego z grupą Blaue Reiter. Malarz szczególną rolę przypisywał kolorom, które symbolizowały nie tylko stan duszy, ale także - jego zdaniem - odpowiadały dźwiękom muzycznym.     Malarstwo abstrakcyjne radykalnie zerwało z zasadą przedstawiania figuratywnego (czyli takiego, które odzwierciedlało ludzi, zwierzęta i przedmioty takimi, jakimi są, w ich realnych kształtach) na rzecz autonomicznych kompozycji barw i form. W większości przypadków tego typu malarstwo pozostawało i w zasadzie nadal pozostaje niezrozumiałe przez część społeczeństwa (złośliwie pisząc: ot, niespójna kompozycja kolorów i kresek).  przedstawiciele: Kandinsky, Paul Klee, Piet Mondrian S. Dali "Trwałość pamięci" Surrealizm narodził się jako ruch literacki w Paryżu w roku 1924. André Breton, który opublikował "manifest surrealizmu", głosił całkowitą wolność wyobraźni i podkreślał znaczenie podświ...

     W 1916 roku w Szwajcarii, w której schroniła się grupa artystów, narodził się nowy nurt w sztuce - dadaizm. Jego przedstawiciele kładli nacisk na to, co pozbawione logiki i sensu, absurdalne. Nie wytworzyli żadnego obowiązującego stylu.      Najwybitniejszym przedstawicielem był Marcel Duchamp, który uważał, że wszystkie przedmioty codziennego użytku, odpowiednio ze sobą zestawione, tworzą dzieło sztuki. Przykładem tego było koło rowerowe umocowane na taborecie i pisuar opatrzony tytułem "Fontanna".       Obrazy Henri Matisse, André Deraina i Maurice Vlamincka pokazywane na wystawie w Paryżu w roku 1906 wywołały oburzenie krytyki, która określiła malarzy mianem  fauves , co też dało nazwę nowemu kierunkowi.     Fowizm charakteryzuje się silną ekspresją, płaską kompozycją, ostrymi kontrastami kolorów (np. czerwone niebo, niebiescy ludzie, żółta rzeka), rysunkiem często graniczącym z deformacją.  ...

     Nurt ten pojawił się około roku 1895 i głosił zamiłowanie do płynnych, falistych linii, dekoracji ornamentów (stylizowane motywy roślinne i zwierzęce) oraz jasnej kolorystyki. Był opozycją zarówno do impresjonizmu, jak i akademizmu. Zakładał równość poszczególnych dziedzin sztuki, przy czym preferował rzemiosła artystyczne, jak np. meblarstwo.      Symbolem secesji stała się nocna lampka, projektowana przez wielu artystów tamtej epoki. Ośrodkami z kolei były Berlin, Monachium i Wiedeń.      Malarstwo nawiązywało do symbolizmu, a w Polsce w stylu secesyjnym tworzyli artyści związani z kręgiem Młodej Polski. malarze: Mehoffer, Wyspiański, Klimt, Mucha Mucha - plakat do przedstawienia  Księżniczka Hiacynta , 1911

     Już pod koniec XVIII wieku pojawił się nowy nurt - romantyzm - będący w opozycji do klasycyzmu. Przeciwstawiał uczucia nauce i rozumowi.      Zmianom uległy m.in. techniki malarskie, a w miejscu mitologiczno-klasycznego zestawu motywów pojawiły się odniesienia do spraw bieżących, ale też historycznych, ludowych. Zainteresowano się orientem. Dominującą rolę zaczął odgrywać pejzaż, a artyści wreszcie wyszli z pracowni i malowali w plenerze. Zaczął się liczyć realizm, autentyczność, impresyjność i oczywiście emocje.      Jednym z haseł stały się słowa Williama Turnera: "maluję nie to, co wiem, ale to, co widzę".      Artystyczną stolicą XIX-wiecznej Europy był Paryż, do którego zjeżdżali artyści z całego świata. W malarstwie wciąż dominował konserwatyzm akademicki, kładący nacisk na precyzję i dokładną obserwację. Nie wszyscy jednak twórcy zgadzali się z tymi wytycznymi. Jednym z nowatorów był Eugène Delacroix, którego pociąg...

     Jak za czasów Wazów, także teraz Warszawa oddziaływała kulturalnie na resztę kraju. Oprócz budowli królewskich powstawały pałace magnackie i okazałe kamienice zamożnego mieszczaństwa, ale to nie wszystko. Porządkowano place, brukowano ulice i stawiano latarnie, a do tego poprawił się stan sanitarny samego miasta. A ponieważ szybko wzrastała liczba mieszkańców, Warszawa wchłaniała okoliczne wioski i tym samym wreszcie zaczynała przypominać europejskie miasto.      Wiele zmian na polu nauki i kultury to osobista zasługa Stanisława Augusta Poniatowskiego. Śladami króla szli niektórzy ówcześni magnaci jak Adam Kazimierz Czartoryski. Nowe prądy docierały do Rzeczypospolitej z Francji, a równolegle z działalnością architektoniczną - skupioną wokół dworu - rozwijał się nurt mieszczański. I tak z inicjatywy bogatych mieszczan powstawały domy bankierskie i handlowe, kamienice czynszowe, hotele. A na potrzeby coraz liczniejszych instytucji powstawały budynk...

   W 2. połowie XVIII wieku i na początku wieku XIX nastąpił nowy zachwyt nad starożytnością. A wszystko dlatego, że w 1711 roku odkopano Herkulanum, a w połowie stulecia Pompeje. Prace archeologów oraz historyków sztuki antycznej nie pozostały bez wpływu na epokę.       Klasycyzm stanowił przeciwwagę dla baroku - był powściągliwy, pełen rygoru i zasad. W architekturze nastąpił powrót do greckich oraz rzymskich stylów renesansu, do których dołożono co nieco rokokową ozdobność. Najwybitniejszymi budowlami tego okresu były pałace i gmachy użyteczności publicznej.      Takie same zmiany jak w architekturze, zachodziły w malarstwie. Malarstwo stało się dziedziną wiedzy, której zaczęto uczyć w akademiach. To już nie były te czasy, w których młodzi adepci uczyli się sztuki od swoich mistrzów, przypatrując się im podczas pracy.      Chcąc zachęcić do kupna obrazów powstających w akademiach, zaczęto organizować wielkie wystawy mal...

     O rokoko spokojnie można napisać, że to sztuka dla sztuki, źródło przyjemności i zabawy, pozbawione ambicji tak społecznych, jak patriotycznych czy wychowawczych.      W przeciwieństwie do baroku, artyści unikali tematów trudnych i poważnych, stąd rzadka tematyka religijna. W malarstwie dominowały sceny rodzajowe; rozpowszechniło się malarstwo pastelowe, przeważała jasna kolorystyka. W architekturze mamy swoisty dualizm: z zewnątrz budowle były w stylu barokowym lub klasycystycznym, zaś wnętrza tonęły w jasnych kolorach, niewielkich, lekkich i zarazem ozdobnych meblach, do tego dochodziły ozdobne porcelanowe drobiazgi. Charakterystyczne też były ornamenty muszlowe i roślinne.      W sztuce ogrodowej pojawiły się ozdobne pawilony.     Powszechnie przyjmuje się, że rokoko stanowiło schyłkową fazę baroku i zakończyło się wraz z rewolucją francuską. przykłady architektury: ogrodowe rezydencje szlachty francuskiej na przedmieśc...

     Tak, jak w innych europejskich krajach, barok w Polsce przejawiał się jako chwała kościoła katolickiego, ale jednocześnie był obecny w sztuce świeckiej. Ogromna była w tym zasługa dworu Wazów. Wznoszone poza nową stolicę - Warszawę - rezydencje magnackie miały dorównać budowlom królewskim, a nawet być jeszcze wspanialsze. Przykładem są zamki Koniecpolskich w Podhorcach na Ukrainie czy Ossolińskich w Ujeździe w Małopolsce.     Potop szwedzki, ale także wolności szlacheckie zrodziły wśród szlachty niechęć do tego, co nie-polskie. Powszechne było przekonanie, że bóg specjalnie opiekuje się Polską, dał jej wszystkie bogactwa, a w Niebie oczywiście wszyscy mówią po polsku. W 2. połowie XVII wieku ukształtowała się na tej podstawie swoista ideologia szlachecka - sarmatyzm. Szlachta, dość swobodnie tłumacząc sobie dzieło Macieja Miechowity z XVI wieku "O dwu Sarmacjach" wywodziła swoje pochodzenie od starożytnego plemienia Sarmatów. Ten sł...

     Na przełomie XVI i XVII wieku narodził się w Rzymie nowy kierunek w sztuce - barok. Rozwijał się w Europie aż do połowy XVIII wieku, a jego największym mecenasem stał się kościół i papież, wprowadzający w życie reformy soboru trydenckiego i poszukujący sposobów odnowy katolicyzmu także poprzez sztukę.     Nowa sztuka miała głosić chwałę i wielkość kościoła, a także wzmacniać uczucia religijne. Artyści pracujący na zamówienie kościoła powrócili do częstych w średniowieczu scen męczeństwa i motywu śmierci, aby poprzez ich realistyczne przedstawienie wstrząsnąć prostym człowiekiem.      Zawołaniem epoki stało się hasło: memento mori - pamiętaj o śmierci.     Barok charakteryzował się dynamizmem, przepychem, bogactwem formy; w literaturze powszechnie łączono ze sobą wątki chrześcijańskie z mitologicznymi i orientalnymi. Taka sama tematyka przewijała się w malarstwie. Obok tego samoistnie rozwijał się portret reprezentacyjny.  ...

     Manieryzm powstał jako reakcja na spokojny i zrównoważony renesans, choć niektórzy traktują go jako schyłkową fazę odrodzenia. Przyjmuje się, że pojawił się we Włoszech w połowie XVI wieku, a w Europie Zachodniej i Środkowej trwał do początków wieku XVII.      Charakteryzował się zwiększeniem nacisku na światło i kolor, zdobienia, a także skłonność do przedstawiania wydłużonych postaci w sztucznych pozach - tzw. figura serpentinata . przedstawiciele: Tintoretto, El Greco, a także - zdaniem niektórych - Arcimboldo Giuseppe Arcimboldo - "Jesień"

     W XIV wieku w Italii wzrosło zainteresowanie kulturą starożytnej Grecji i Rzymu. Początkowo uczeni podróżowali do cesarstwa bizantyjskiego, a po zdobyciu Konstantynopola przez Turków, wielu uczonych greckich wyemigrowało właśnie na północ. W nowej ojczyźnie propagowali kulturę starożytną, przywieźli też wiele cennych rękopisów. Nic dziwnego, że nowy styl - renesans - narodził się właśnie w Italii.     Do Europy Zachodniej zawitał w XV wieku, a do Środkowej - w XVI. Trwał do początku XVII wieku. Renesansowi twórcy nawiązywali do tradycji antycznej, a więc często wykorzystywali kopuły i koliste łuki, podkreślali linie poziome, jak gzymsy i fryzy; często wykorzystywano belkowane stropy z kasetonami. W malarstwie nadal pojawiały się tematy religijne, ale były także mitologiczne, zaś sama kompozycja opierała się na trójkącie; rozwinęła się perspektywa. W rzeźbie również nawiązywano do antyku, a zwłaszcza do tradycji rzymskich - jak np. popiersia, rzeźb...

     Styl romański dominował w sztuce europejskiej od XI do XIII wieku. Charakteryzował się surowymi formami, grubymi murami, niewielkimi oknami, sklepieniami i półkolistymi łukami w architekturze. W rzeźbie i malarstwie dominowały tematy religijne; funkcjonowało  malarstwo ścienne, miniaturowe i witrażownictwo.      Większość dzieł w tym stylu pozostaje anonimowa.     Styl gotycki upowszechnił się wraz z rozwojem miast. Jego początki sięgają I połowy XII wieku we Francji. W stylu tym budowano już nie tylko kościoły i klasztory, lecz także zamki, ratusze, sukiennice oraz mieszczańskie kamienice.      Budowle gotyckie w porównaniu do romańskich były smuklejsze, miały ostrołukowe wysokie okna (często z witrażami) i posiadały krzyżowo-żebrowe sklepienia. W malarstwie i rzeźbie nastąpił rozkwit miniatur, główną tematyką nadal była religia, ale nie stroniono od scen rodzajowych. Nastąpił również rozkwit rzemiosła artystycznego ...

 amfora (a) - służyła do przechowywania wody / oliwy krater (b) - służył do mieszania wina z wodą oinochoe (c) - nabierano nim wino / wodę z kraterów i nalewano do czarek lekyt (d) - przechowywano w nim olejki służące do namaszczania ciała kyliks (e) - czarka do picia hydria (f) - w takich naczyniach przynoszono do domu wodę

 greckie porządki architektoniczne - głowice kolumn dorycka (a) - składa się z poduszki i czworokątnej płyty; występował głównie na Peloponezie i w Wielkiej Grecji, tj. na terenach południowej Italii skolonizowanych przez Greków jońska (b) - ma kształt zwiniętych ku dołowi ślimacznic; występował na wyspach i w Azji Mniejszej koryncka (jest rozwinięciem stylu jońskiego) (c) - ma postać liści akantu

  Muzyka barok: Claudio Monteverdi, Johann Sebastian Bach, Georg Friedrich Haendel klasycyzm: Wolfgang Amadeusz Mozart, Ludwig van Beethoven romantyzm: Fryderyk Chopin, Piotr Czajkowski, Giuseppe Verdi, Richard Wagner, Johann Strauss syn I połowa XX w.: Giacomo Puccini Malarstwo Nazwa Cechy charakterystyczne Główni przedstawiciele dadaizm sztuka dziecinna Marcel Duchamp, Hans (Jean) Arp ekspresjonizm odczucia, zniekształcone formy Vincent van Gogh, Edward Munch impresjonizm odczucia w danym momencie, jaskrawe kolory Claude Monet, Auguste Renoir kubizm geometryczne kształty Pablo Picasso, Georges Braque surrealizm nie ...

 Style klasyczne to: sztuka starożytnej Grecji i Rzymu (V-IV w. p.n.e. - I w. n.e.) renesans (XV - XVI w.) klasycyzm (XVIII - XIX w.) Style antyklasyczne to: styl romański (XI - XII w.) gotyk (XII - XV w.) barok (XVII - XVIII w.) romantyzm (połowa XIX w.) styl secesyjny / modernistyczny (XIX - XX w.)