kartka z historii

     Jeanie Thomas Gould Lincoln to amerykańska pisarka literatury popularnej, adresowanej głównie do kobiet i młodych dziewcząt.      Żyła w latach 1846 - 1921.      Gould barwnie opisywała realia ówczesnej Ameryki. Jej najsłynniejszą powieścią jest "Gwiazda przewodnia" -  opowieść o losach dorastającej dziewczynki, którą koleje losu rzucają między różnymi ludźmi, środowiskami, domami, a także wrogimi stronami w wojnie secesyjnej (1861-1865).       Ponoć sam Sienkiewicz był pod wrażeniem powieści - z którą zapoznał się podczas pobytu w domu przyjaciółki  Teofilii Szumlańskiej  i to do tego stopnia, że postanowił napisać powieść dla młodzieży w podobnym tonie co Gould. I tak, według niektórych znawców twórczości Sienkiewicza, relacje Stasia i Nel ze słynnej powieści "W pustyni i w puszczy" miały być właśnie inspirowane przedstawieniem więzów głównej bohaterki z "Gwiazdy przewodniej".     ...

     Eleanor Hodgeman Porter, a w zasadzie  Eleanor Emily Hodgman Porter, to amerykańska pisarka, która tworzyła głównie dla dzieci. Jej najsłynniejszą powieścią jest "Pollyanna".      Żyła w latach 1868 - 1920.     Zanim zaczęła pisać, studiowała w  konserwatorium.  Jako wybitna śpiewaczka koncertująca z chórem kościelnym przygotowywała się do kariery muzycznej, studiując w New England Conservatory of Music. Porzuciła ją na rzecz pisarstwa na początku XX wieku i po kilku publikacjach ("Cross Currents", "Miss Billy", "Miss Billy Decision") odniosła wielki sukces jako autorka powieści sentymentalnej dla młodzieży Pollyanna, która jeszcze w roku wydania, tj. w 1913 roku, została sprzedana w milionie egzemplarzy. Powieść najpierw przeniesiono na  scenę na Broadwayu (to było w 1916 roku), a następnie na ekran. I tak, w filmie z 1920 roku - "America's Sweetheart" - Pollyannę zagrała Mary Pickford, a w wersji Disnejowskiej z 1960 rok...

     Jean Webster, a w zasadzie  Alice Jane Chandler Webster, to amerykańska pisarka, która zasłynęła przede wszystkim powieścią epistolarną "Tajemniczy opiekun" (w oryginale to " Daddy-Long-Legs"). Kontynuacją tej powieści jest "Dear Enemy". Ta książka również okazała się bestsellerem.       Żyła w latach 1876 - 1916.      Jej matka -  Moffet Webster - była siostrzenicą samego  Marka Twaina, zaś ojciec -  Charles Luther Webster  - jego wydawcą.       Podczas studiów pisała cotygodniową kolumnę do "Poughkeepsie Sunday Courier" i jednocześnie zaczęła pisać opowiadania, które zostały zebrane w jej pierwszej książce pt. "When Patty Went to College". Wkrótce potem napisała " The Wheat Princess" i " Jerry, Junior". Obie książki były zainspirowane jej dłuższą wizytą w Italii. Jej najsłynniejszą powieścią jest już wspomniany " Daddy-Long-Legs", pierwotnie publikowany w odcinkach w " Ladies' Home Jour...

     Oscar Wilde, a w zasadzie  Oscar Fingal O’Flahertie Wills Wilde, to irlandzki  poeta, prozaik, dramatopisarz i filolog klasyczny.       Żył w latach 1854 - 1900.      Oscar był  synem znanego chirurga, okulisty i laryngologa sir Williama Wilde oraz lady Jane Wilde - poetki, która prowadziła jeden z najznamienitszych salonów literackich Dublina.  Ponadto kobieta zajmowała się też  tłumaczeniem literatury niemieckiej. Była również  zaangażowana w ruch polityczny Młoda Irlandia, gdzie publikowała tam pod pseudonimem Speranza.      Studiując w Oksfordzie zasłynął ze swojego ekstrawaganckiego stylu. Nosił długie włosy, drwił z "męskich" zawodów sportowych, a swoje pokoje  przystrajał pawimi piórami, kwiatami, porcelaną i innymi bibelotami. W tym też okresie stał się przedstawicielem estetyzmu, który głosił hasło „sztuka dla sztuki”. I jak z jednej strony jego poglądy oraz postawa były wys...

      Ian Fleming to  brytyjski pisarz, który jest najbardziej znany z serii powieści szpiegowskich z Jamesem Bondem w roli głównej, a także w mniejszym stopniu z serii opowieści dla dzieci Chitty Chitty Bang Bang: The Magical Car.      Żył w latach 1908 - 1964.     Ian  kształcił się w elitarnym Eton College, a następnie w Sandhurst - równie elitarnej akademii wojskowej, po czym uczył się niemieckiego w Kitzbühel w Austrii, a jeszcze później studiował na Uniwersytecie Monachijskim. Prawdopodobnie już wtedy był związany z brytyjskim wywiadem wojskowym. Po ukończeniu edukacji zaczął pracować jako dziennikarz agencji Reuters, a następnie jako broker giełdowy w firmie Rowe and Pitman, w Londynie.     W 1939 roku, tuż przed wybuchem II wojny światowej,  został powołany przez admirała Johna Godfrey - szefa British Department of Naval Intelligence - na adiutanta. W służbie tej zasłynął jako twórca idei operacji Ruthless, która t...

       Alice i Ellen Kessler to słynne niemieckie bliźniaczki, które przez dekady zachwycały świat swoimi występami artystycznymi. Żyły w latach 1936 - 2025.     Panie już od najmłodszych lat zachwycały talentem, nic więc dziwnego, że międzynarodowa kariera stanęła przed nimi otworem. Urodzone w  Nerchau w Saksonii, rozpoczęły naukę baletu w Operze Lipskiej. W wieku 16 lat, w 1952 roku, uciekły z komunistycznych Niemiec Wschodnich do Niemiec Zachodnich, co pozwoliło im rozwinąć karierę artystyczną w całej Europie.       Alice i Ellen były nie tylko utalentowanymi tancerkami, ale także  piosenkarkami, aktorkami i konferansjerkami. Występowały w prestiżowych programach telewizyjnych, takich jak "Perry Como Show" czy "Rolf Harris Show". Ich fanem był sam  Elvis Presley, który zobaczył ich występ w paryskim Le Lido podczas swojej służby wojskowej w Niemczech. Tańczyły u Franka Sinatry i z Fredem  Astaire.    ...

       Pierre Choderlos de Laclos to francuski  inżynier wojskowy, urzędnik i generał, a także pisarz, któremu sławę przyniosła powieść epistolarna "Niebezpieczne związki".      Żył w latach 1741 - 1803.      Jego ojciec był  urzędnikiem rządowym, a on sam w styczniu 1760 roku został uczniem Królewskiego Korpusu Artyleryjskiego. Dwa lata później jako podporucznika wysłano go do portu La Rochelle. Wraz z końcem wojny 7-letniej został wysłany do południowo-wschodniej Francji.       W roku 1767 opublikował swój pierwszy utwór literacki - poemat we francuskim czasopiśmie. Z kolei w roku 1769 przeprowadził się do Grenoble, gdzie pozostał przez 4 lata. W tym też czasie opublikował kolejny wiersz.     O czym warto wiedzieć, to fakt, że w w grudniu  1776 roku został wolnomularzem, zaś w kolejnym roku wystawił w Paryżu swoją operę komediową "Ernestine", która była adaptacją bajki Riccoboni.   ...

     Alexandre Dumas (syn) to francuski pisarz i dramaturg. Jest synem Alexandre Dumas i jego przyjaciółki -  Marie Catherine Labay.      Żył w latach 1824 - 1895.       Karierę pisarską rozpoczął jako poeta, jednak sławę przyniosły mu powieści " L'affaire Clemenceau" i oczywiście " La Dame aux camélias" ("Dama kameliowa"). Ten ostatni melodramat przyniósł mu także największe uznanie. Został nawet adaptowany scenicznie i to z dużym sukcesem. Warto tutaj wspomnieć, że także jako opera Verdiego "La Traviata".       Powodzenie "Damy kameliowej" skłoniło Dumasa syna do zajęcia się dramatopisarstwem. Spod jego pióra wyszły m.in. komedie: "Półświatek", "Cudzoziemka". Pisał także liczne felietony i artykuły prasowe.      Jego wszystkie powieści miłosne (omnes fabulae amatoriae) zostały umieszczone w index librorum prohibitorum dekretem z 1863 roku.      W 1874 roku został doceniony c złonk...

     Hanna Ożogowska to polska prozaiczka i poetka oraz tłumaczka literatury rosyjskiej, niemieckiej i włoskiej.      Żyła w latach 1904 - 1995.      Zadebiutowała w 1932 roku na łamach tygodnika „Płomyk” jako autorka literatury dziecięcej. Publikowała wiersze dla dzieci w „Naszym Dzienniczku” (tygodniowym bezpłatnym dodatku „Dziennika Poznańskiego” dla dzieci i młodzieży).       Po II wojnie światowej do 1947 roku była redaktorem naczelnym „Płomyczka”, a następnie do 1951 roku  pracowała w szkolnictwie średnim w Łodzi. Z kolei w latach 1952 - 69 była redaktorem naczelnym „Płomyka”.       Jej znane utwory to: "O ślimaku, co pierogów z serem szukał", "Malowany wózek", "Złota kula", "O królewnie, która bała się, że jej korona z głowy spadnie", "Chłopak na opak czyli Z pamiętnika pechowego Jacka", "Przygody Scyzoryka", "Piórko do pióreczka"

     Ten a merykański autor powieści i opowiadań kryminalnych, z gatunku Crime Fiction, pracował też jako scenarzysta.       Żył w latach 1888 - 1959.      Wiele jego utworów zostało zaadaptowanych na potrzeby filmu. Był 2-krotnie nominowany do Oscara za "najlepszy scenariusz adaptowany" w 1944 roku i za "najlepszy scenariusz oryginalny" w 1946 roku.      Jego  najbardziej znanym bohaterem jest samotny i zarazem cyniczny prywatny detektyw Philip Marlowe.      Jego znane powieści to: "Żegnaj, laleczko", "Długie pożegnanie", "Głęboki sen", "Wysokie okno", Angielskie lato", " Szantażyści nie strzelają", "Kłopoty to moja specjalność". 

     Shirley Jackson to amerykańska pisarka, a także autorka scenariuszy, esejów i książek dla dzieci.      Żyła w latach 1916 - 1965.      Studiowała na University of Rochester oraz Uniwersytecie w Syracuse, gdzie wydawała kampusowe pismo humorystyczne, a po ukończeniu studiów w 1940 roku zamieszkała w Nowym Jorku. Tam zaczęła publikować w „New Yorkerze”, „Redbooku”, „The Saturday Evening Post” i „The Ladies’ Home Journal”, a w 1948 roku wydała swoją pierwszą powieść pt. "The Road Through The Wall". W tym samym roku opublikowała w "New Yorkerze" opowiadanie "Loteria".       Innej jej utwory to m.in. powieści grozy "Nawiedzony", "Zawsze mieszkałyśmy w zamku", "Poskramianie demonów". 

     E.B. White, czyli  Elwyn Brooks White, to amerykański pisarz.      Żył w latach 1899 - 1985.      White pisał do czasopism i gazet codziennych. Przez wiele lat był  współpracownikiem amerykańskiego tygodnika "The New Yorker". Ponadto napisał  podręcznik stylistyczny "The Elements of Style" oraz książki dla dzieci: "Stuart Malutki", "Pajęczyna Charlotty" i "Łabędzie nutki".       W  1978 roku otrzymał honorową nagrodę Pulitzera za całość twórczości.

        Carlo Collodi, a właściwie właściwie Carlo Lorenzini, to włoski pisarz i dziennikarz. Jego najsłynniejszym dziełem jest "Pinokio"      Żył w latach 1826 - 1890.      W 1844 roku podjął swoją pierwszą pracę, w  największej księgarni i wydawnictwie Florencji u Giulio Piatti. Trzy lata później znalazł zatrudnienie jako reporter w dziale teatralnym lokalnej gazety. Pod koniec grudnia 1847 ukazał się jego pierwszy autorski artykuł. Collodi szybko stał się  rozpoznawalnym recenzentem sztuki i krytykiem muzycznym. Artykuły jego autorstwa zaczęły pojawiać się w mediolańskim magazynie kulturalnym "L’Italia Musicale".      Podczas wojen o niepodległość Włoch w latach 1848 i 1860 służył jako ochotnik w armii. Co warto odnotować, to fakt, że jego zainteresowanie sprawami politycznymi doprowadziłg go do założenia satyrycznej gazety „Il Lampione”.      W 1856 roku zyskał rozgłos powieścią "In vapore"....

       Ann Rule to amerykańska pisarka pisząca książki oparte na prawdziwych wydarzeniach. Na 35 publikacji aż 28 znalazło się na liście bestsellerów „USA Today” powstałej w 1993 roku.      Żyła w latach 1931 - 2015.      Studiowała na Uniwersytecie Waszyngtońskim (kreatywne pisanie, kryminologia i psychologia). Jej początek pisarskiej i dziennikarskiej kariery był cokolwiek wyboisty. Ann zajmowała się bowiem literaturą faktu traktującą o seryjnych mordercach, krwawych zbrodniach i ludzkiej podłości. Miała niezłe kwalifikacje, gdyż wcześniej pracowała w policji, lecz mimo to początkowo pisała pod męskim pseudonimem. Ponoć i sam  redaktor magazynu detektywistycznego, w którym zaczynała miał to na niej wymusić. Długo więc pisała jako Andy Stack, aż w końcu napisał o Tedzie Bundym, którego poznała osobiście, ale o tym za chwilę. "Bestia obok mnie" okazała się sukcesem, zaś Ann zaczęła publikować kolejne książki już pod prawd...

     Lyman Frank Baum to  amerykański pisarz, autor jednej z najpopularniejszych książek dla dzieci, tj. "Czarnoksiężnik z Krainy Oz".       Żył w latach 1856 - 1919.      Zaczął pisać w młodym wieku. Oprócz wspomnianego już "Czarnoksiężnika..." napisał 13 innych powieści opartych na miejscach i ludziach z Krainy Oz. Podczas pisania wielokrotnie zarzekał się, że dana książka będzie tą ostatnią i, że poświęci się pisaniu innych książek, o innej tematyce, ale... wzrastająca popularność oraz listy od dzieci, a także porażki nowych książek zawsze powodowały, że zmieniał zdanie i wracał do Krainy Oz. 

     Lisa Jane Smith to amerykańska autorka tworząca powieści i opowiadania skierowane głównie do nastoletnich odbiorców.      Żyła w latach 1965 - 2025.      Spod jej pióra wyszły słynne "Pamiętniki wampirów", na podstawie których nakręcono serial, cieszący się wielką popularnością. Ponadto napisała 9-tomowy "Świat nocy", 3 trylogie oraz kilka krótkich opowiadań. 

       Zofia Fijałkowska to polska graficzka i malarka działająca w Warszawie.      Żyła w latach 1909 - 1989.      W latach 1927 - 38 studiowała w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie. Zadebiutowała w 1936 roku na II Międzynarodowej Wystawie Drzeworytów w Warszawie, gdzie została wyróżniona. W latach 1936 - 1939 była członkiem grupy grafików „Czerń i Biel”. W tym też okresie uprawiała przede wszystkim drzeworyt, a poza nim projektowała kartki okolicznościowe, ilustracje. Zajmowała się również grafiką użytkową, tj. tworzyła ilustracje do książek dla dzieci.       Po roku 1945 porzuciła grafikę na rzecz rysunku, malarstwa ilustracyjnego i projektowania użytkowego. 

     Wanda Chotomska to polska pisarka, poetka, autorka ponad 200 książek dla dzieci i tysięcy wierszy również dla dzieci, a także autorka cyklu programów telewizyjnych dla dzieci "Jacek i Agatka".       Żyła w latach 1929 - 2017.       Swoje wiersze, fraszki, prozę oraz teksty sceniczne dla dzieci drukowała w "Płomyku" - 2-tygodniku dla młodzieży, od 1953 roku w "Płomyczku" oraz od 1957 w "Misiu" - czasopiśmie dla najmłodszych.      Studiowała na Wydziale Społeczno-Politycznym i Wydziale Dziennikarskim Akademii Nauk Politycznych w Warszawie. Zadebiutowała w 1958 roku książką "Tere-Fere" zawierającą 30 humorystycznych utworów zilustrowanych przez Bohdana Butenkę. Wcześniej publikowała na łamach  "Świerszczyka" i "Świata młodych", w którym wspólnie z Mironem Białoszewskim podpisywała wiersze jako Wanda Miron.      Wspólnie z Bohdanem Butenką stworzyła również cykl wierszowanych historyjek o "Pannie...

     Theodor Seuss Geisel to amerykański  autor książek dla dzieci, które weszły do kanonu literatury tego gatunku. Absolwent Lincoln College na Uniwersytecie w Oksfordzie.      Żył w latach 1904 - 1991.      Seuss był autorem  44 książek dla dzieci, do których sam wykonywał ilustracje. Zadebiutował w 1937 roku książką pt. " And to Think That I Saw It on Mulberry Street". Co ciekawe, zanim ją opublikował, została odrzucona przez 28 wydawców.      Jego najsłynniejszą powieścią jest bez wątpienia "The Grinch". Inną znaną książką jest " The Cat in the Hat". Wydana w 1957 roku składa się z 223 słów podstawowych, co czyni ją dobrą książką dla dzieci rozpoczynających naukę czytania. 

       Frederick Forsyth to brytyjski pisarz powieści sensacyjnych i thrillerów.      Żył w latach 1938 - 2025.       Gdy miał 17 lat, uzyskał licencję pilota, a w wieku lat 19 został jednym z najmłodszych pilotów w historii RAF, gdzie służył w latach 1956 - 58. Następnie został dziennikarzem-reporterem i przez 3,5 roku pracował w małej gazecie - "Eastern Daily Press" of Norfolk - aż do roku 1961, kiedy to został reporterem Reuters. Najpierw pracował w Paryżu, gdzie zbierał informacje później wykorzystane w książce pt. "Dzień Szakala", po czym przeniósł się do Berlina, gdzie zainteresował się nazistami, co później zaowocowało "Aktami Odessy". Pracował również jako reporter w byłej Czechosłowacji i na Węgrzech.      W 1965 roku przeszedł do BBC i został asystentem korespondenta dyplomatycznego. Od lipca do września 1967 roku pracował przy wydarzeniach wojny biafrańskiej między Nigerią a Biafrą. Zaprzyjaźnił się z ...

     Mario Vargas Llosa to peruwiański pisarz, dziennikarz, myśliciel, polityk, a także Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 2010 roku.       Żył w latach 1936 - 2025.      W wieku 14 lat został posłany do szkoły kadetów. Ojciec pisarza zdecydował się na ten krok, gdyż chłopak pisał opowiadania i poezje, a w zdominowanym przez męską siłę społeczeństwie literatura była uznana za domenę kobiet. Przeżycia z tego okresu posłużyły Mario za inspirację do jego pierwszej powieści "Miasto i psy". Po 2 latach w szkole wojskowej wrócił do domu, żeby dokończyć szkołę średnią. W czasie nauki zaczął pracować w lokalnej gazecie, a jeszcze przed ukończeniem szkoły średniej napisał opowiadanie pt. "Los jefes" i rozpoczął pracę nad swym pierwszym dramatem scenicznym "La Huida del Inca".       W 1953 roku rozpoczął studia na wydziale humanistycznym Uniwersytetu Świętego Marka w Limie. Jego decyzja została przyjęta w rodzinie ...

       William Wharton (a właściwie Albert DuAime)  to  amerykański psycholog, malarz i pisarz. Jest laureatem National Book Award za pierwszą powieść pt. "Ptasiek". Tworzył powieści obyczajowo-psychologiczne, których bohaterem jest zawsze alter ego pisarza.      Żył w latach 1925 - 2008.     Jego przodkowie przybyli do Ameryki z Francji. W 1943 roku  ukończył Upper Darby High School, zaś w czasie II wojny  światowej zgłosił się ochotniczo do armii amerykańskiej i walczył na terenie Europy. W czasie ofensywy w Ardenach odniósł rany i został wysłany do Ameryki. Do końca życia nie odzyskał pełnej sprawności. Renta inwalidzka pozwoliła mu na podjęcie studiów - ukończył wydział sztuk pięknych na University of California, Los Angeles, zdobył także doktorat z psychologii. Potem uczył w szkołach w Kalifornii.     W 1960 roku rodzina Whartona przeniosła się do Europy. On sam przez lata mieszkał w Paryżu, utrzymując się...

       Howard Phillips Lovecraft to amerykański pisarz, autor powieści fantastycznych i samotnik, który spędził życie w Providence w stanie Rhode Island.      Żył w latach 1890 - 1937.     Wpływ na jego pisarstwo miał lord Dunsany. W ciągu kilku ostatnich lat swojego życia Lovecraft stworzył serię opowieści połączonych tematycznie. Mity Cthulhu powstały dzięki jego fascynacji myślą o interesującej przerwie w prozaicznych prawach natury, czyli o wtargnięciu w znany nam świat nie znanych nam rzeczy z nieskończonego świata zewnętrznego.     Łącząc tradycyjny ponadnaturalizm z nowoczesnymi tematami s-f, jak inne wymiary, inwazje kosmitów, tworzył opowieści grozy jak np. "At the mountains of madness". W swoje opowieści często wplatał postacie mitycznych bogów, jak np. fenickiego Dagdę z rybim ogonem.      Lovecraft wymyślił wiele potwornych bóstw, takich jak Cthulhu czy yug Suggoth. Ich czarna mądrość oraz umiejętność zakl...

      Arthur C. Clarke to  brytyjski prozaik, pisarz fantastycznonaukowy, propagator kosmonautyki.       Żył w latach 1917 - 2008.      Od 1956 roku mieszkał na Sri Lance. Jest twórcą chyba najbardziej znanych mitów o przyszłości, napisał m.in. "The childchood's end" (1953), "The city and the stars" (1956) oraz opowiadanie "The sentinel", na motywach którego powstał film "Odyseja kosmiczna 2001".      Chociaż Clarke kształcił się w dziedzinach fizyki i matematyki, jego zainteresowanie religią i mitami zawsze było ewidentne. I tak, przykładowo w "The childchood's end" opisuje przekształcenie ludzkości z gatunku przywiązanego do ziemi w podobną bogom rasę, zaś "The city and the stars" opowiada o tym, jak w sterylnej kulturze przyszłości rodzi się "Wybrany", który odkrywa obcy statek kosmiczny sprzed tysięcy lat. Odwiedzając gwiazdy, osiąga kosmiczną perspektywę, niezbędną do wyzwolenia jego kultury.