kartka z historii

      Compagnie des Indes Occidentales została założona przez Jean Baptiste Colberta (1619-1683, był w czasach Ludwika XIV ministrem finansów i sekretarzem stanu ds. marynarki wojennej) w 1664 roku.      Przywileje nadane z rozkazu Ludwika XIV oddawały jej w zarząd Kanadę, Acadię - Nowa Szkocja, Nowy Brunszwik, Wyspy Księcia Edwarda oraz część stanu Maine, a także Antyle - Gwadelupa i Martynika, jak również wyspy Cayenne oraz Gujanę i tereny w Ameryce Południowej: sięgające od Amazonki w Brazylii do Orinoko w Wenezueli.     Przez 40 lat handel zarówno na tych terenach, jak i w Senegalu, i u wybrzeży afrykańskiej Gwinei był całkowicie zmonopolizowany przez kompanię. W 1674 roku popadła ona jednak w tak poważne kłopoty finansowe, spowodowane długotrwałą wojną z Anglią i próbami odbicia Karaibów z rąk Holendrów, że jeszcze tego samego roku król uchylił przywileje kompanii, zaś jej inwestorzy otrzymali odszkodowanie z budżetu państwa. Terytoria znajdu...

     Niewątpliwie ciemną stroną reformy kościoła było przywrócenie do życia powołanej w XII wieku (a w następnych wiekach niemal zapomnianej) Świętej Inkwizycji. Jej zadaniem było sądzenie ludzi podejrzanych o odstąpienie od wiary katolickiej, czyli za herezję, ale też zwalczanie wszelkich przejawów oryginalnej myśli naukowej.      Działalność Świętej Inkwizycji zapisała się w szczególny sposób w Hiszpanii, gdzie na skutek jej wyroków spalono na stosach kilka tysięcy osób. W innych krajach miała ona mniejszy zasięg. W Polsce ta instytucja praktycznie nie działała.      Jednym z jej działań była cenzura polegająca na prowadzeniu wykazu dzieł, których wiernym nie wolno było czytać - był to tak zwany Indeks ksiąg zakazanych ( Index Librorum prohibitorum ). Powstał on w 1559 roku.       Na czarną listę trafiały dzieła heretyckie oraz takie, które podważały majestat kościoła. Zakazanych książek nie można było wydawać, a jak już...

     W 1534 roku Hiszpan Ignacy Loyola utworzył Towarzystwo Jezusowe, potocznie zwane zakonem jezuitów. Od początku swej działalności zakon stał się ważnym i skutecznym narzędziem katolicyzmu w walce z reformacją. Członków zakonu obowiązywało ślepe posłuszeństwo wobec przełożonych i całkowite podporządkowanie się papieżowi. Oprócz ślubów zakonnych jezuici składali dodatkowy ślub posłuszeństwa właśnie papieżowi. Ich hasło brzmiało: ad maiorem gloriam dei - na większą chwałę bożą. I temu właśnie podporządkowane zostały ich działania, czyli prowadzenie duszpasterstwa, działalność misyjna i oświatowa.      Początkowo jezuici skupili się przede wszystkim na walce z reformacją, prowadzeniu dysput z innowiercami, publikowaniu katolickiej literatury oraz na katechizacji i budowie systemu szkolnictwa. Wprowadzili nowy typ szkoły średniej, a mianowicie kolegium. Pierwsze kolegia powstały w Rzymie. Wprawdzie szkoły te były bezpłatne, jed...

     Niemcy 1517 - Luter zawiesza 95 tez na drzwiach kaplicy w Wittenberdze, początek reformacji 1521 - cesarz Karol V potępia Lutera edyktem wormackim 1524-25 - powstanie chłopskie pod wodzą Thomasa Münzera 1525 - Prusy zostają pierwszym państwem, które ogłasza luteranizm religią panującą 1546-55 - wojny religijne 1555 - pokój w Augsburgu  Niderlandy 1518 - początki luteranizmu  1535 i później - dynamiczny rozwój kalwinizmu , który szczególnie na północy kraju zdobywa przewagę 1579 - ogłoszenie przez sygnatariuszy Rady Utrechckiej wolności religijnej; katolicyzm w południowych Niderlandach Szwajcaria 1523 - rada miejska Zurychu przyjmuje program reformatorski Ulricha Zwingli 1541 - Genewa głównym ośrodkiem kalwinizmu; obowiązują surowe przepisy dotyczące czystości religijnej oraz moralności połowa XVI wieku - obok siebie funkcjonują kantony protestanckie i katolickie Francja połowa XVI wieku - luteranizm i kalwinizm wyznawane przez 1/4 ludności 1562-98 - wojny...

     Poza Niemcami do krwawych wojen religijnych dochodziło w 2. połowie XVI wieku we Francji i w Niderlandach.     We Francji na czele zwalczających się katolików i zwolenników nauki Kalwina - zwanych hugenotami - stanęły dwie rywalizujące ze sobą gałęzie rodu królewskiego. I tak panujący ród Walezjuszy popierał katolików, zaś ich krewni Burbonowie hugenotów. Jak łatwo się domyślić, doprowadziło to do okrutnych rzezi, z których szczególnie jedna przeszła do historii. Chodzi oczywiście o paryską Noc Świętego Bartłomieja, z 23 na 24 sierpnia 1572 roku, kiedy to zamordowano około 3 tysięcy hugenotów.     W przeciwieństwie do innych krajów, kościół katolicki we Francji był od XIV wieku uzależniony od króla. Oznaczało to, że to właśnie monarcha dysponował dobrami kościelnymi i decydował o obsadzie wyższych stanowisk kościelnych. Z związku z powyższym nie potrzebował występować przeciwko kościołowi, żeby umocnić swoją władzę w państwie. Francuscy królowie b...

      Trzeci ważny nurt reformacji - anglikanizm - narodził się właśnie w Anglii. Władca tego kraju - Henryk VIII z dynastii Tudor - ogłosił się w 1531 roku "najwyższą głową kościoła anglikańskiego" i zerwał stosunki z Rzymem. Bezpośrednią przyczyną tego kroku była odmowa papieża udzielenia rozwodu monarchy z żoną. Zanim jednak to się stało, Henryk VIII był wrogo nastawiony do nowych idei. Pod wpływem kanclerza i doradcy Thomasa Wolseya, zlecił publikację broszury skierowanej przeciwko poglądom Lutra, za co też otrzymał od papieża tytuł obrońcy wiary.      Wszystko zaczęło się zmieniać na skutek rosnącej potęgi sprzymierzonego z papieżem cesarza Karola V. Do tego dochodziła możliwość ingerencji papieża w wewnętrze sprawy kraju. To wszystko mocno niepokoiło króla, który dążył do zerwania niewygodnego sojuszu. Nie było to jednak takie proste. Żona Henryka VIII - Katarzyna Aragońska - była związana pokrewieństwem z cesarzem Karolem V (był jej siostrzeńcem...

      Reformacja stosunkowo szybko dotarła do krajów sąsiadujących z Rzeszą. Jej widoczne wpływy były w Szwajcarii. Od 1291 roku kraj ten był konfederacją kantonów, których niepodległość została uznana przez cesarza w początkach XVI wieku. Więzy pomiędzy poszczególnymi kantonami nie były jednak zbyt ścisłe. Reformacja zyskała wielu zwolenników w kantonach miejskich, których mieszkańcy żyli z handlu oraz rzemiosła. W kantonach leśnych, trudniących się głównie hodowlą i pasterstwem, odzew wobec reformacji był słabszy.     Początki reformacji w Szwajcarii wiążą się z działalnością Ulricha Zwingliego - teologa i humanisty. Głosił on w katedrze w Zurichu kazania nawołujące do zniesienia mszy świętej, usunięcia z kościołów ołtarzy i obrazów, wprowadzenia języka narodowego do liturgii, uznania pisma świętego za jedyne źródło wiary oraz sekularyzacji majątków zakonów, których dochody miały zostać przeznaczone na pomoc biednym i rozwój szko...

      Zacznijmy od tego, że w średniowieczu i później, kościół katolicki oferował wiernym możliwość odkupu grzechów. Były to tak zwane odpusty. Mogły być one całkowite albo częściowe, wszystko zależało od ciężaru przewinienia. I tak, droższe były odpusty za zabójstwo, kradzież albo pobicie. Wprawdzie kościół wymagał, aby po nabyciu odpustu grzesznik przystąpił do spowiedzi, przyjął komunię i odbył przewidzianą pokutę, ale nie zawsze było to przestrzegane.      Odpust miał postać dokumentu spisanego na pergaminie i zaopatrzonego w kościelną pieczęć, w którym było napisane, że odpuszcza się kary za grzechy.      I jak była to częsta praktyka, tak w XVI wieku nastąpiło wydarzenie, które zmieniło nastawienie wiernych. Otóż ówczesny papież Leon X, chcąc zdobyć fundusze na budowę Bazyliki św. Piotra w Rzymie ogłosił, że każdy, kto przystąpi do pokuty i ofiaruje datek na tę budowę, otrzyma odpust. Nie było w tym nic nadzwyczajnego, jednak sprze...

Ugrupowanie Twórca / początki Charakterystyka doktryny Dalsze losy Luteranie Martin Luther / Niemcy, 1517 r. Do zbawienia potrzebna jest wiara w boga, a nie uczynki; ograniczenie form kultu; prymat państwa nad kościołem Obecnie to kościół ewangelicko-augsburski, głównie Niemcy i Skandynawia Kalwini Jean Calvin / Szwajcaria, 1536 r. Jedynym źródłem wiary jest Pismo Święte; bezwzględne posłuszeństwo władzy państwowo-kościelnej Obecnie to kościół ewangelicko-reformowany, głównie Niemcy, Szwajcaria Anglikanie Król Henryk VIII / Anglia, 1534 r. Doktryna zawierająca pierwiastki katolickie jak uznanie roli tradycji oraz kalwińskie, głową kościoła jest król Obecnie kościół anglikański Zwinglianie Ulrich Z...