kartka z historii

     Henry Rider Haggard to brytyjski pisarz, autor powieści przygodowych, których akcja najczęściej rozgrywa się w Afryce.      Żył w latach 1856 - 1925.      Za młodu przebywał w Południowej Afryce pracując w administracji kolonialnej. Zainspirowany spotkaniami z badaczami Afryki, awanturnikami i tymi podobnymi, zaczął pisać. Początkowo miał być prawnikiem, lecz pochłonęło go pisarstwo. I tak w 1885 roku ukazały się "Kopalnie króla Salomona" - pierwsza  powieść cyklu o Allanie Quatermainie. W sumie powstało ich 18.  Inne jego znane utwory to: "She", "Ayesha", "Córka Montezumy", powieść sensacyjno-historyczna "Kleopatra", " Zemsta Maiwy", " Córka mądrości", " Dziecię z kości słoniowej", " Pierścień królowej Saby", " Potwór Heu-Heu" i " Święty kwiat".      Od roku 1889  przyjaźnił się z Rudyardem Kiplingiem.

     Hugh Lofting to brytyjski autor literatury dziecięcej, który zasłynął przede wszystkim jako twórca cyklu książek o doktorze Dolittle, który rozumiał mowę zwierząt.      Żył w latach 1886 - 1947.     Początkowo nic nie wskazywało na to, że zostanie pisarzem. W wieku 18 lat wyjechał do USA, aby podjąć naukę w MIT. Został inżynierem. Założył też rodzinę, a gdy wybuchła I wojna światowa, został powołany do wojska. Walczył  na froncie w szeregach brytyjskiej armii.  Wtedy też zaczął pisać pełne fantazji listy do dzieci, zaś teksty ozdabiał  własnoręcznymi rysunkami.  Listy te  stały się później kanwą jego powieściowej sagi o niezwykłym doktorze znającym mowę zwierząt oraz o jego przyjaciołach.      W 1922 roku otrzymał  za Doktora Dolittle , przyznawany twórcom literatury dziecięcej Newbery Medal. Była to pierwsza znacząca nagroda, a sama książka była nagradzana jeszcze wielokrotnie.     ...

      Maria Dunin-Kozicka z domu Izbicka, to  polska powieściopisarka i nowelistka.      Żyła w latach 1877 - 1948.      Była córką zesłańca -  Aleksandra Izbickiego, lekarza zesłanego po 1863 roku do Rosji, i Marii z Iwańskich .  Urodziła się w Odessie, a a po ślubie zamieszkała  w majątku Lemieszówka w powiecie taraszczańskim na dzisiejszej Ukrainie.       Kształciła się w Krakowie na pensji i na Wyższych Kursach Żeńskich Adriana Baranieckiego.        Razem z mężem brała udział  w pracach Rady Okręgowej Polskich Stowarzyszeń Pomocy Ofiarom Wojny.  W 1918 roku była zmuszona przenieść się do Kijowa, a po aresztowaniu męża i jego deportacji, wyjechała wraz z córką do  Odessy, a następnie do Warszawy. Tutaj też miał miejsce jej debiut literacki (opowiadanie pt. " Jak panna Lala wyszła za mąż" zamieszone w "Świecie Kobiecym", rok 1924).  W następnych latach publikowa...

     Roald Dahl to  brytyjski pisarz, scenarzysta i publicysta pochodzenia norweskiego, a także  oficer wywiadu, major RAF oraz as myśliwski II wojny światowej. Jest uznawany za jednego z największych autorów książek dla dzieci XX wieku.       Żył w latach 1916 - 1990.      Dahl urodził się  w rodzinie norweskich emigrantów mieszkających na terenie Walii. Gdy miał 3 lata, zmarł jego ojciec załamany śmiercią córki. To wydarzenie bez wątpienia wpłynęło na autora, gdyż wielu bohaterów jego książek było sierotami.      W 1933 roku ukończył szkołę średnią, lecz zamiast college’u wybrał pracę w Shell Oil Company, zaś po wybuchu II wojny światowej wstąpił do Royal Air Force (RAF) i trafił na front afrykański. W 1942 roku  przeniósł się do Waszyngtonu, gdzie został attaché wojskowym. W tym też czasie poznał  C.S. Forestera, który zachęcił go do pisania.      Jego najsłynniejsze powieści to: ...

     Kenneth Grahame to brytyjski pisarz  pochodzenia szkockiego. Co ciekawe, z zawodu był urzędnikiem bankowym. Pracował w tym zawodzie przez wiele lat.       Żył w latach 1859 - 1932.      Spośród kilku jego książek, ta najbardziej znana to "O czym szumią wierzby". Inne jego powieści to: "Złoty wiek", "Wyśnione dni", " Pagan Papers", " The Headswoman".      Grahame swoją ostatnią książkę napisał dla syna. Po jego tragicznej śmierci całkowicie zarzucił  twórczość literacką i już nigdy niczego więcej nie napisał.

     William Makepeace Thackeray to  brytyjski pisarz, dziennikarz i satyryk. Sławę przyniosła mu powieść "Targowisko próżności" (" Vanity Fair"), satyryczny portret  społeczeństwa angielskiego w XIX wieku. Był przedstawicielem  realizmu krytycznego.      Żył w latach 1811 - 1863.      Urodził się w Kolkacie w Indiach, gdyż jego ojciec pracował dla Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej. W 1817 roku rodzina wróciła do Anglii. Wiliam pisał między innymi w " The Times" i "Punch". W 1860 roku założył " Cornhill Magazine", który także redagował.      W swojej karierze dziennikarza dużo podróżował po Europie. Poznał m.in.  Charlotte Brontë, która stała się jego wielbicielką i, która dedykowała mu drugie wydanie swojej powieści "Jane Eyre".       Jego znane utwory to: " Barry Lyndon", "Księga snobów", "Rebecca i Rowena", "Wilki i owieczka", "Pierścień i róża"

     Marcel Aymé to francuski pisarz, nowelista, dramaturg, autor sztuk teatralnych, opowiadań oraz utworów dla dzieci, jak również scenarzysta filmowy.      Żył w latach 1902 - 1967.      Początkowo studiował medycynę. Później imał się różnych zajęć, był m.in. sprzedawcą ubezpieczeń, murarzem, a nawet statystą filmowym. Za swoją pierwszą powieść otrzymał  francuską nagrodę literacką Renaudota. To było w roku 1929. Dokładnie 10 lat później przyznano mu nagrodę  Chanteclera.      W swoich książkach często łączył realizm z fantastyką oraz satyrą. Ponadto krytykował zwłaszcza zwyczaje i zakłamanie mieszczaństwa.      Jego znane utwory to: " Zielona kobyła", "Bajki kota na płocie", "Rusałka", "Niebieskie opowieści kota ze starej wierzby"

     Eugenie Marlitt to niemiecka pisarka, która tworzyła głównie dla młodych dziewcząt.  Jej  książki często opowiadają o silnych kobietach, tajemnicach rodzinnych i dążeniu do prawdy.      Żyła w latach 1825 - 1887.      Początkowo miała studiować muzykę, lecz straciła słuch. Wówczas to zaczęła pisać. Do jej słynnych utworów należą: " Złota Elżunia", " Hrabianka Gizela", " Księżniczka wrzosów", " Panienka ze starego młyna", " Nieoczekiwane dziedzictwo", " Srebrny strumień".

     Edith Nesbit to angielska  pisarka i poetka, znana głównie jako autorka powieści dla dzieci.      Żyła w latach 1858 - 1924.      Nesbit, obok takich autorów jak  Frances Hodgson Burnett, James Barrie, Beatrix Potter i Kenneth Grahame, jest uważana za jedną z  przedstawicielek brytyjskiego "złotego wieku powieści dla dzieci" i twórczynię realistycznej powieści przygodowej dla dzieci. Jej utwory cechuje pomieszanie realiów ówczesnej Wielkiej Brytanii i fantastyki, stąd też uznawana jest za prekursorkę nowoczesnej literatury fantastycznej.      Autorka przyjaźniła się z  wybitnym angielskim pisarzem Georgem Bernardem Shaw.     Jej znane utwory to: " Poszukiwacze skarbu", "Złota Księga Bastablów", "Przygody młodych Bastablów", "Historia amuletu", "Zaczarowany zamek", "Czarodziejskie miasto"

     Ågot Gjems Selmer to norweska pisarka, aktorka oraz wykładowca.      Żyła w latach 1857 - 1926.      Pochodziła z zamożnej rodziny. Jako aktorka, występowała w Teatrze Kristianii - który był najlepszą norweską sceną dramatu mówionego od października 1836 roku do września 1899 roku. Jako pisarka napisała 10 książek, z czego niektóre z nich zostały przetłumaczone na inne języki, w tym na niemiecki, holenderski i węgierski. Niektóre opierały się na jej wspomnieniach z dzieciństwa, inne opisywały jej życie rodzinne na Dalekiej Północy.       Wprawdzie Gjems-Selmer nie należała do czołowych norweskich autorów swoich czasów, nie mniej jednak była  uznaną intelektualistką. Ponadto działała w obszarze praw kobiet, wspierając głosy na kobiety.       Jej znaną powieścią jest " Nad dalekim cichym fiordem".

     Margit Sandemo to  norwesko-szwedzka pisarka pisząca w języku szwedzkim. Jest autorką niezwykle popularnej serii liczącej aż 47 tomów pt. "Saga o Ludziach Lodu".      Żyła w latach 1924 - 2018.      Pisarka wychowywała się najpierw w Norwegii, a potem w Szwecji. Pisać zaczęła stosunkowo późno, bo dopiero po 40 roku życia. Pierwszą powieść pt. " De tre friarna" zakupiło czasopismo publikując ją w odcinkach. W sumie ma na swoim koncie ponad 180 pozycji.      Nie każdy wie, że od  lat 80. książki jej autorstwa były najczęściej kupowanymi książkami w krajach skandynawskich.     Jej znane powieści to: " Saga o Czarnoksiężniku", "Saga o Królestwie Światła", "Tajemnica władcy lasu", "Odnalezione szczęście"

     Jeanie Thomas Gould Lincoln to amerykańska pisarka literatury popularnej, adresowanej głównie do kobiet i młodych dziewcząt.      Żyła w latach 1846 - 1921.      Gould barwnie opisywała realia ówczesnej Ameryki. Jej najsłynniejszą powieścią jest "Gwiazda przewodnia" -  opowieść o losach dorastającej dziewczynki, którą koleje losu rzucają między różnymi ludźmi, środowiskami, domami, a także wrogimi stronami w wojnie secesyjnej (1861-1865).       Ponoć sam Sienkiewicz był pod wrażeniem powieści - z którą zapoznał się podczas pobytu w domu przyjaciółki  Teofilii Szumlańskiej  i to do tego stopnia, że postanowił napisać powieść dla młodzieży w podobnym tonie co Gould. I tak, według niektórych znawców twórczości Sienkiewicza, relacje Stasia i Nel ze słynnej powieści "W pustyni i w puszczy" miały być właśnie inspirowane przedstawieniem więzów głównej bohaterki z "Gwiazdy przewodniej".     ...

     Eleanor Hodgeman Porter, a w zasadzie  Eleanor Emily Hodgman Porter, to amerykańska pisarka, która tworzyła głównie dla dzieci. Jej najsłynniejszą powieścią jest "Pollyanna".      Żyła w latach 1868 - 1920.     Zanim zaczęła pisać, studiowała w  konserwatorium.  Jako wybitna śpiewaczka koncertująca z chórem kościelnym przygotowywała się do kariery muzycznej, studiując w New England Conservatory of Music. Porzuciła ją na rzecz pisarstwa na początku XX wieku i po kilku publikacjach ("Cross Currents", "Miss Billy", "Miss Billy Decision") odniosła wielki sukces jako autorka powieści sentymentalnej dla młodzieży Pollyanna, która jeszcze w roku wydania, tj. w 1913 roku, została sprzedana w milionie egzemplarzy. Powieść najpierw przeniesiono na  scenę na Broadwayu (to było w 1916 roku), a następnie na ekran. I tak, w filmie z 1920 roku - "America's Sweetheart" - Pollyannę zagrała Mary Pickford, a w wersji Disnejowskiej z 1960 rok...

     Jean Webster, a w zasadzie  Alice Jane Chandler Webster, to amerykańska pisarka, która zasłynęła przede wszystkim powieścią epistolarną "Tajemniczy opiekun" (w oryginale to " Daddy-Long-Legs"). Kontynuacją tej powieści jest "Dear Enemy". Ta książka również okazała się bestsellerem.       Żyła w latach 1876 - 1916.      Jej matka -  Moffet Webster - była siostrzenicą samego  Marka Twaina, zaś ojciec -  Charles Luther Webster  - jego wydawcą.       Podczas studiów pisała cotygodniową kolumnę do "Poughkeepsie Sunday Courier" i jednocześnie zaczęła pisać opowiadania, które zostały zebrane w jej pierwszej książce pt. "When Patty Went to College". Wkrótce potem napisała " The Wheat Princess" i " Jerry, Junior". Obie książki były zainspirowane jej dłuższą wizytą w Italii. Jej najsłynniejszą powieścią jest już wspomniany " Daddy-Long-Legs", pierwotnie publikowany w odcinkach w " Ladies' Home Jour...

     Oscar Wilde, a w zasadzie  Oscar Fingal O’Flahertie Wills Wilde, to irlandzki  poeta, prozaik, dramatopisarz i filolog klasyczny.       Żył w latach 1854 - 1900.      Oscar był  synem znanego chirurga, okulisty i laryngologa sir Williama Wilde oraz lady Jane Wilde - poetki, która prowadziła jeden z najznamienitszych salonów literackich Dublina.  Ponadto kobieta zajmowała się też  tłumaczeniem literatury niemieckiej. Była również  zaangażowana w ruch polityczny Młoda Irlandia, gdzie publikowała tam pod pseudonimem Speranza.      Studiując w Oksfordzie zasłynął ze swojego ekstrawaganckiego stylu. Nosił długie włosy, drwił z "męskich" zawodów sportowych, a swoje pokoje  przystrajał pawimi piórami, kwiatami, porcelaną i innymi bibelotami. W tym też okresie stał się przedstawicielem estetyzmu, który głosił hasło „sztuka dla sztuki”. I jak z jednej strony jego poglądy oraz postawa były wys...

      Ian Fleming to  brytyjski pisarz, który jest najbardziej znany z serii powieści szpiegowskich z Jamesem Bondem w roli głównej, a także w mniejszym stopniu z serii opowieści dla dzieci Chitty Chitty Bang Bang: The Magical Car.      Żył w latach 1908 - 1964.     Ian  kształcił się w elitarnym Eton College, a następnie w Sandhurst - równie elitarnej akademii wojskowej, po czym uczył się niemieckiego w Kitzbühel w Austrii, a jeszcze później studiował na Uniwersytecie Monachijskim. Prawdopodobnie już wtedy był związany z brytyjskim wywiadem wojskowym. Po ukończeniu edukacji zaczął pracować jako dziennikarz agencji Reuters, a następnie jako broker giełdowy w firmie Rowe and Pitman, w Londynie.     W 1939 roku, tuż przed wybuchem II wojny światowej,  został powołany przez admirała Johna Godfrey - szefa British Department of Naval Intelligence - na adiutanta. W służbie tej zasłynął jako twórca idei operacji Ruthless, która t...

       Alice i Ellen Kessler to słynne niemieckie bliźniaczki, które przez dekady zachwycały świat swoimi występami artystycznymi. Żyły w latach 1936 - 2025.     Panie już od najmłodszych lat zachwycały talentem, nic więc dziwnego, że międzynarodowa kariera stanęła przed nimi otworem. Urodzone w  Nerchau w Saksonii, rozpoczęły naukę baletu w Operze Lipskiej. W wieku 16 lat, w 1952 roku, uciekły z komunistycznych Niemiec Wschodnich do Niemiec Zachodnich, co pozwoliło im rozwinąć karierę artystyczną w całej Europie.       Alice i Ellen były nie tylko utalentowanymi tancerkami, ale także  piosenkarkami, aktorkami i konferansjerkami. Występowały w prestiżowych programach telewizyjnych, takich jak "Perry Como Show" czy "Rolf Harris Show". Ich fanem był sam  Elvis Presley, który zobaczył ich występ w paryskim Le Lido podczas swojej służby wojskowej w Niemczech. Tańczyły u Franka Sinatry i z Fredem  Astaire.    ...

       Pierre Choderlos de Laclos to francuski  inżynier wojskowy, urzędnik i generał, a także pisarz, któremu sławę przyniosła powieść epistolarna "Niebezpieczne związki".      Żył w latach 1741 - 1803.      Jego ojciec był  urzędnikiem rządowym, a on sam w styczniu 1760 roku został uczniem Królewskiego Korpusu Artyleryjskiego. Dwa lata później jako podporucznika wysłano go do portu La Rochelle. Wraz z końcem wojny 7-letniej został wysłany do południowo-wschodniej Francji.       W roku 1767 opublikował swój pierwszy utwór literacki - poemat we francuskim czasopiśmie. Z kolei w roku 1769 przeprowadził się do Grenoble, gdzie pozostał przez 4 lata. W tym też czasie opublikował kolejny wiersz.     O czym warto wiedzieć, to fakt, że w w grudniu  1776 roku został wolnomularzem, zaś w kolejnym roku wystawił w Paryżu swoją operę komediową "Ernestine", która była adaptacją bajki Riccoboni.   ...

     Alexandre Dumas (syn) to francuski pisarz i dramaturg. Jest synem Alexandre Dumas i jego przyjaciółki -  Marie Catherine Labay.      Żył w latach 1824 - 1895.       Karierę pisarską rozpoczął jako poeta, jednak sławę przyniosły mu powieści " L'affaire Clemenceau" i oczywiście " La Dame aux camélias" ("Dama kameliowa"). Ten ostatni melodramat przyniósł mu także największe uznanie. Został nawet adaptowany scenicznie i to z dużym sukcesem. Warto tutaj wspomnieć, że także jako opera Verdiego "La Traviata".       Powodzenie "Damy kameliowej" skłoniło Dumasa syna do zajęcia się dramatopisarstwem. Spod jego pióra wyszły m.in. komedie: "Półświatek", "Cudzoziemka". Pisał także liczne felietony i artykuły prasowe.      Jego wszystkie powieści miłosne (omnes fabulae amatoriae) zostały umieszczone w index librorum prohibitorum dekretem z 1863 roku.      W 1874 roku został doceniony c złonk...

     Hanna Ożogowska to polska prozaiczka i poetka oraz tłumaczka literatury rosyjskiej, niemieckiej i włoskiej.      Żyła w latach 1904 - 1995.      Zadebiutowała w 1932 roku na łamach tygodnika „Płomyk” jako autorka literatury dziecięcej. Publikowała wiersze dla dzieci w „Naszym Dzienniczku” (tygodniowym bezpłatnym dodatku „Dziennika Poznańskiego” dla dzieci i młodzieży).       Po II wojnie światowej do 1947 roku była redaktorem naczelnym „Płomyczka”, a następnie do 1951 roku  pracowała w szkolnictwie średnim w Łodzi. Z kolei w latach 1952 - 69 była redaktorem naczelnym „Płomyka”.       Jej znane utwory to: "O ślimaku, co pierogów z serem szukał", "Malowany wózek", "Złota kula", "O królewnie, która bała się, że jej korona z głowy spadnie", "Chłopak na opak czyli Z pamiętnika pechowego Jacka", "Przygody Scyzoryka", "Piórko do pióreczka"